Hội Cựu Học Sinh Nguyễn Du
    Tiết Đông Xuân …

           Khoảng mười giờ tối, chúng tôi ba
    người bạn có cùng sở thích du lịch dã ngoại,
    tập trung tại sân ga Hà Nội, háo hức chờ
    đón chuyến tàu xe lửa đi Sapa Lào Cai.  
    Trời hơi se lạnh khi màn đêm buông xuống.  
    Tuy vậy, du khách cũng cảm thấy chút ấm
    cúng từ xa khi nhìn những bóng đèn tròn
    vàng treo lủng lẳng ở những sạp bán hàng
    rong tấp nập người ra vào trước sân ga.  
    Đây hàng bún miến ngan khói bốc nghi ngút
    từ nồi súp nóng hổi với lớp mỡ vàng sóng
    sánh, kia dĩa bánh cuốn nhân thịt bằm với
vài lát giò và cọng ngò tây, nọ chồng bánh giò bánh chưng gói bằng lá dong mới luộc còn
rỉ nước nhiễu xuống đường … Quang cảnh phố đêm với những quán hàng làm tôi thèm
thuồng hương vị món ăn quê hương chi lạ.  

       Ba người nối đuôi nhau len lỏi giữa đám đông du khách chờ đợi chuyến tàu, trong
đó  thanh niên thanh nữ ngoại quốc chiếm đa số.  Tôi cảm thấy vui lây khi thấy du khách
tươi cười đùa giỡn với nhau, đến từ khắp nơi trên thế giới.  Cũng như họ, chúng tôi đi
tìm cảm giác mạo hiểm kỳ bí ở miền núi rừng Tây Bắc mà trước nay chỉ biết qua sách
vở hay tài liệu du lịch.

   Chợt loa phóng thanh của nhà ga thông báo bắt đầu đến giờ xét vé vào cửa, đoàn
người từ từ ùn dần qua cửa hẹp.  Đa số họ đeo ba lô chật ních hành trang nhích san sát
kề nhau.  Tôi mỉm cười khi thấy những khách ngoại quốc dường như hiểu ngầm thông
báo, có lẽ họ đã du lịch dã ngoại đó đây, nên quen cảnh đoán mò như thế này.  Mà đi du
lịch về với thiên nhiên, cần gì mà phải nói nhiều, tôi nghĩ thầm.  Du khách chỉ cần mở to
mắt ngắm nhìn phong cảnh mới, ráng lắng nghe đủ loại âm thanh lạ tai quanh mình, như
vậy cũng đủ làm chuyến du lịch thích thú rồi.

   Ở trong sân ga, vài đoàn tàu sắt đậu song song nhau, nghe tiếng ken két của một đầu
máy tàu đang di chuyển chầm chậm nối móc vào toa xe kêu rầm rầm, làm chúng tôi
luống cuống đi tìm cho nhanh đoàn tàu của mình.  Tim đập thình thịch vì quẩy ba lô
nặng chình chịch, lại chạy lúp xúp như lính đi hành quân, tôi thở hổn hển khi leo lên toa
hành khách.  Chúng tôi và một ông khách ngoại quốc già ở chung một khoang giường
nằm.  Tôi tạm hài lòng với tiện nghi trên toa, khá hơn nhiều so với đoàn tàu Thống Nhất
mà tôi đi cách đây khoảng chục năm.  Sau khi ổn định sắp xếp hành trang, tôi làm quen
với ông khách chung phòng, trạc độ lục tuần, đến từ châu Âu.  Với dáng gầy gò ốm yếu
của người ở tuổi hưu trí, ông ta lặn lội đi đây đó theo đám trai trẻ, làm tôi nể phục.

   Cuối cùng, sau ba hồi còi tàu dài, đoàn tàu chầm chậm nghiến ken két đuờng rầy rời
khỏi nhà ga Hàng Đẩy.  Giữa đêm, tiếng còi tàu hú vang lanh lảnh rồi vang dội lại xé tai
khi con tàu chạy ngang những con hẻm đông đúc nhà cửa mọc san sát dọc đường xe
lửa.  Những mái nhà thấp thoáng ánh đèn vàng ấm cúng vùn vụt lướt ngang khung cửa
sổ, tôi cố dán mắt tò mò nhìn theo để biết nếp sống dân giả miền Bắc ra sao.  Cảnh này
làm tôi nhớ những xóm nhà ở gần ga Hòa Hưng hay ga Bình Triệu ngày xưa.  Tiếng còi
tàu lanh lãnh lạnh lùng, đôi đường rầy lạnh căm, sương đêm mờ ảo … tất cả gợi cho
khách lãng du một chút gì thi vị mênh mang trong lòng.

   Đoàn tàu chạy tăng tốc độ khi ra khỏi thành phố, tiếng gió và mưa đêm thổi sàn sạt
vào thân tàu.  Con tàu lắc lư khi chạy ngang qua khúc đường chông chênh, làm tăng thú
tìm mạo hiểm cho du khách trên tàu.  Đêm đã khuya, cơ thể cũng mỏi nhừ, tôi cuốn
mình trong tấm chăn mỏng và cố ru ngủ lấy sức cho những ngày tới.  Mò tay vào túi dết,
lôi cái Ipod ra, tôi tiếc hùi hụi rằng mình đã quên download cái CD của nhạc sĩ Phạm
Duy.  Như bún riêu với mắm tôm, nghe nhạc trữ tình quê hương trong đêm giông gió
giữa lòng miền Bắc như vầy chắc sẽ tuyệt vời.  Sau cơn mưa giông, ánh trăng khuyết lúc
ẩn lúc hiện sau rừng tre nứa ngút ngàn vụt qua khung cửa sổ, cảnh đồng quê Việt Nam
chìm lắng mê hoặc lòng người lữ khách ...    

   Tiếng bánh xe sắt nghiến ken két trượt dài trên đường rầy, tiếng lạch cạch quen tai
kêu chậm dần, tôi giật mình tỉnh giấc.  Bầu trời ngoài kia sáng lờ mờ, bụi cỏ lau lông
trắng trôi từ từ qua khung cửa.  Rùng mình vì khí lạnh ban mai, tôi quấn tấm mền mỏng
quanh người, đứng lên nhìn ra cửa sổ.  Tôi ngẩn ngơ nhìn cảnh đẹp sông núi quê hương
lúc bình minh trước mắt mình.  Kia thượng nguồn sông Hồng nước đục phù sa trôi cuồn
cuộn dưới khe vực.  Một cảm giác xúc động dâng lên trong lòng khi mình trông thấy tận
mắt cội nguồn của dòng sông lịch sử này.  

   Trên sườn đồi, nương rẩy trãi dài trên vùng đất nâu còn hằn vết mưa lũ, một sự cảm
thông với cuộc sống nông dân nhọc nhằn, chăm chỉ cặm cụi cuốc đất trồng khoai và
mong sẽ có tương lai sáng sủa hơn.  Với tâm trạng chán ngán mệt mỏi do đời sống thành
thị bon chen phức tạp, tôi ao ước được sống một ngày đơn sơ giản dị như người nông
dân ở mái nhà tranh có khói bếp trắng ấm cúng xa xa kia.

   Tiếng loa thông báo rằng con tàu sắp đến ga cuối thị xã Lào Cai thúc dục mọi người
trong phòng lồm cồm ngồi dậy.  Con tàu chạy chầm chậm vào ga.  Nhà ga nhỏ trông
đông đúc người chờ đợi.  Miếng sân xi măng dọc sân ga còn đọng ướt sũng nước mưa,
có lẽ có một trận mưa lớn đêm qua, thêm vào gió núi sương rừng khắc nghiệt ở đây.  Du
khách Tây ta đông đúc quải ba lô nối đuôi nhau dọc hành lang, nhích từ từ ra cửa toa,
hớn hở nhảy xuống và đi bộ từng đoàn về phía nhà ga.  Một cơn gió lạnh buổi sáng thổi
tạt vào mặt, tôi hít sâu và hy vọng sẽ nhớ mãi mùi cây cỏ của vùng Tây Bắc này.

   Các hướng dẫn viên du lịch và tài xế chen nhau ở cổng ga đón mời hành khách.  
Người hướng dẫn viên của nhóm là một thanh niên trông hiền lành thiện cảm.  Anh ta
dẫn chúng tôi đi qua bãi đất ghồ ghề, đến chiếc xe jeep nhuốm bụi đường.  Sau vài câu
chào hỏi xã giao, anh tài xế đề nghị khởi hành đi thẳng lên Sapa.  Chúng tôi vui vẻ đồng
ý lên xe và bắt đầu bàn luận kế hoạch du ngoạn trong mấy ngày tới.

   Cảnh sắc hai bên đường khác dần, trông sinh động thêm khi nắng lên trên con đường
đèo quanh co.  Tôi lấy máy chụp hình và bắt đầu nhắm ống kính nơi cảnh sông núi quê
hương xinh đẹp chung quanh.  Ở vùng tọa độ thấp, người Kinh chiếm đa số dân cư ngụ
tại thôn xã dọc đường.  Cây cỏ mùa xuân tươi mơn mởn dệt thành tấm thảm màu xanh
lá non trông mát mắt.  Thỉnh thoảng, vài cây hồng đào bích vụt ngang qua, trang điểm
báo hiệu mùa Xuân đang đến.  Xa xa, một làn khói bếp tỏa lãng đãng lên cao, lờ mờ đục
trắng sau bụi tre nứa trong thôn làng, làm người du khách cảm nhận được sự ấm cúng gia
đình ai đó từ thôn xóm miền quê.  Vài trẻ mục đồng dẫn trâu ra đồng mót lúa và nhai
cọng rơm vàng tươi sau vụ gặt đông xuân vừa qua.  Tôi ao ước được dừng xe lại, lội bộ
vào những thôn xóm và cánh đồng xa ấy, để ghi lại những sắc thái quê hương mà tôi mới
có dịp đến đây lần đầu.  Chợt nhớ tới bản nhạc
Em Bé Quê của nhạc sĩ Phạm Duy:

    Ai bảo chăn trâu là khổ
    Chăn trâu sướng lắm chứ
    Ngồi mình trâu, phất ngọn cờ lau
    Và miệng hát nghêu ngao
    Vui thú không quên học đâu
    Nằm đồi non gió mát
    Cất tiếng theo tiếng lúa đang reo
    Em đánh vần thật mau…

   Chiếc xe hơi tiếp tục hùng hục leo dốc trên con đường tráng nhựa ngoằn ngoèo quanh
vách núi.  Càng lên cao cảnh vật thay đổi dần, từ cảnh đồng bằng thanh bình sang cảnh
núi non hùng vĩ.  Ngoạn mục nhất khi hiện ra những thửa ruộng bậc thang san sát bên
nhau trên sườn đồi.  Dưới khe vực kia, ẩn hiện dòng sông bạc khúc khuỷu, nơi nước
cuồn cuộn len lỏi qua ghềnh đá.  Cơn mưa xuân như tiếp sức cho dòng sông thêm mạnh
mẽ đưa nước từ  nguồn tìm đường về miền xuôi.     

   Vào xế trưa, xe đến thị xã Sapa.  Những sợi nắng chiều làm sáng lên đám mây bạc
treo lơ lững trên bầu trời cao.  Nắng dường như vàng hơn, bao trùm sưởi ấm con phố
nhỏ cứ êm ả như thế từ bao năm.  Không khí và cảnh vật làm tôi nhớ đến thành phố Đà
Lạt hay Pleiku ở miền Nam mấy chục năm trước.  Phố xá Sapa về chiều còn nhộn nhịp
với khách du lịch tụ năm tụ ba dọc đường.  Nhiều xe chở khách đi tham quan từ sáng
sớm bắt đầu đổ về con phố.  Trong khi chờ làm thủ tục ở khách sạn, tôi bước ra ngoài
săn thêm hình.  Sapa lấy dãy núi Fansipan cao sừng sững làm bờ chắn gió ở hướng Tây.  
Cảnh núi rừng hùng vĩ chung quanh tăng thêm vẻ kỳ bí chốn này.  Trong khuôn viên
khách sạn dựng lên căn nhà sàn của dân tộc thiểu số, vài người nộm khoác bộ áo sắc đỏ
sặc sỡ của người Dao gây nhiều chú ý cho khách vãng lai.

   Nhiệt độ xuống nhanh vào lúc hoàng hôn.  Đứng ở ban công của phòng ngủ, nhìn ra
dãy núi chạy dọc hướng nam bắc cao chót vót, che khuất ánh mặt trời ở bờ tây.  Dưới
kia thoai thoải những ngọn đồi thấp tròn đầy nương rẫy.  Nghe tiếng loong coong từ
những cái lon buộc ở cổ trâu bò, rồi nghe tiếng trẻ nít nô đùa vọng lên, làm khách lãng
du có một cảm giác yên bình cuối ngày ở một góc miền của đất nước.  

   Trời nhá nhem tối, chúng tôi chuẩn bị đi bát bộ dạ hành.  Khí lạnh từ núi khiến du
khách phải đi co ro khi lội bộ ra hướng nhà thờ chính thị xã.  Dọc đường có những hàng
quán nho nhỏ dễ thương.  Những tiệm trưng bày áo quần thổ cẩm sặc sỡ trong tủ kính
sáng trưng.  Những áo gối, khăn thêu, tấm liễn, đồ thổ cẩm do người dân tộc thêu dệt
được trưng bày rất mỹ thuật, khiến du khách muốn mua vài món để trang hoàng nhà cửa
hay làm quà tặng người thân.  Các cô bán hàng trẻ trung xinh xắn với giọng ngọt ngào
đon đả, khiến du khách khó từ chối vào xem.  Bên kia đường, một quán tranh nhỏ.  Sản
phẩm hơi lạ mắt là những tranh vẽ trên giấy bồi bằng màu nước, họa các cô gái dân tộc
Thái, Tày, H’Mong, Dao …  Hình vẽ cô gái Thái trắng trông xinh xắn yểu điệu trong bộ
xiêm y quyến rũ.  Họa sĩ dường như cố tình vẽ cô gái H’Mong có trán hơi dô ra trong bộ
y phục sắc đen tuyền truyền thống.  Đây cũng là nơi giúp khách du lịch hiểu thêm nét
văn hóa độc đáo của các dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc.

   Theo lời giới thiệu của một người bạn kinh nghiệm du lịch, chúng tôi lần mò tìm ra
tiệm thuốc bắc ở chợ.  Nơi đây, chúng tôi nhấm nháp thử các loại rượu dân tộc, qua lời
giải thích vui vẻ sành sỏi của ông chủ tiệm người kinh.  Ghé đây, mục đính chính của
chúng tôi là tắm xông hơi theo kiểu người Dao.  Ông chủ quán khoe rằng đây là phương
pháp vật lý trị liệu dân dã hiệu nghiệm nhất, giúp thư giãn cơ thể cho các du khách quá
mệt mỏi vì leo rừng lội núi như người sơn cước.  Du khách nằm ngâm mình trong những
thùng gỗ, sâm sấp nước nóng pha thuốc dân tộc màu vàng nâu như nước chè, khói nóng
bốc mù mịt, làm cơ thể cảm thấy dễ chịu sảng khoái.  Du khách tha hồ nhâm nhi các ly
rượu dân tộc thơm nóng.  Cứ thế, các thớ thịt trên cơ thể của du khách như muốn duỗi
nhão ra với phương pháp trị liệu nội công ngoại kích kỳ thú này.

   Sau đó chúng tôi ghé một quán ăn bình dân, nơi mùi thịt nướng bốc ra mù mịt thơm
phức.  Hy vọng sẽ được biết những món ăn chưa nếm thử bao giờ trong đời.  Quán làm
bằng gỗ thô sơ, bàn ghế gỗ kiểu đơn giản đánh vẹc ni đen như răng nhuộm của người
dân tộc.   Nhìn ánh lửa bếp bập bùng, con heo sữa quay đỏ au, mỡ nhỏ xuống kêu xèo
xèo trên đống than hồng, làm chúng tôi thấy đói cồn cào cả ruột gan.  Nhìn tờ thực đơn,
du khách không tránh tò mò khi đọc những món ăn lạ hoắc như thịt ngựa lúc lắc, cánh gà
rừng ướp xả chiên bơ, heo sữa (dân địa phương gọi là heo cặp nách) quay … Trong khi
người bạn đồng hành bợm nhậu cứ mải mê nhìn các chai rượu xếp hàng trên tủ, nào
rượu mơ, rượu sim, rượu
sán lùng, rượu táo mèo … uống vào chắc sẽ tăng khẩu vị bội
phần.  Gia đình chủ quán đon đả phục vụ khách và giải thích cặn kẽ về các món rượu
đặc sản.  Chúng tôi vui vẻ cụng ly chúc mừng nhau cho một ngày du lịch tốt đẹp.

   Trên đường về khách sạn, chúng tôi ghé ngang “Chợ Tình”, đồn rằng đây là nơi trai
gái dân tộc tụ tập hẹn hò làm quen.  Chợ Tình ở Sapa ngày nay không còn vẻ tình tứ
mộc mạc dân tộc như ngày xưa.  Trai gái dân tộc thời tân dường như không còn nét
chân chất ngây ngô.  Vài cô gái dân tộc còn xổ cả tràng ngoại ngữ lưu loát tự nhiên với
du khách ngoại quốc.

   Đêm khuya, sương giăng mờ ảo trên lối về gây ấn tượng trong lòng khách viễn du.  
Phía nương đồi, những bếp lửa bập bùng xa xa như những con đom đóm lập loè trong
bóng đêm.  Tiếng khèn gọi bạn tình réo rắc của các chàng trai dân tộc vang vọng trong
màn đêm làm tăng vẻ huyền hoặc của miền sơn cước Sapa.












                                                      
                                                              ***

   Trời gần sáng, âm thanh từ thôn xóm gần đó đánh thức tôi dậy.  Mở cửa sổ, tôi chưa
hết ngạc nhiên nhìn cảnh đẹp thiên nhiên khi trời hừng đông.  Nương rẫy núi rừng còn
mờ trong sương khói.  Vài tia nắng mai chiếu xuyên qua tàng lá của lũy tre rừng.  Tiếng
chim kêu ríu rít trong rừng, tiếng trẻ em gọi ơi ới rủ nhau đi học, tiếng khua loong coong
của đàn trâu bò cần mẫn ra đồng cày bừa … Tất cả như quyện lại thành bản hợp xướng
đậm chất dân quê miền núi.

   Hôm nay chúng tôi đi tham quan khu núi đá cổ, nơi lưu lại vết tích ngôn ngữ tượng
hình của người dân tộc cách đây mấy ngàn năm.  Nửa đường, đến khúc ven triền núi
ghồ ghề lởm chởm đá khiến xe hơi không qua nổi, chúng tôi đành nhảy lên xe gắn máy
ôm đi tiếp đoạn đường còn lại.  Rẽ vào một làng dân tộc bên đường, nơi có chiếc cầu
treo tự chế bắc ngang qua khe suối sâu.  Thật lạ mắt khi thấy ba con trâu lững thững
bình thản đi qua cầu ván treo đong đưa.  Dưới chân cầu, dòng nước suối chảy róc rách
len lỏi qua bãi đá cuội tròn trơn lu.  Bên bờ suối, một con trâu khác cúi đầu ngắt những
đọt cỏ non.  Xa xa, một căn nhà tranh khuất một phần dưới bụi tre.  Tất cả hình ảnh đan
thành một bức tranh đồng quê chân chất, có lẽ làm du khách Tây hay ta nhớ hoài.

   Cuối cùng, chúng tôi cũng tới đích.  Đi men theo con đường ruộng đầy lỗ chân trâu để
xem di tích hàng chữ cổ tượng hình trên một phiến đá tròn nằm giữa cánh đồng trơ gốc
rơm sau mùa gặt.  Đứng trước di tích cổ ngữ quý hiếm, nhưng ống kính của tôi cứ quay  
sang chụp bầy heo mọi một mẹ ba con ú na ú nần đang mãi mê ủi bùn sình văng tung
tóe, trông thật dễ thương.

                                                              ***

   Ngày sau, chúng tôi đi chợ phiên Bắc Hà, cách Sapa khoảng bốn giờ lái xe.  Đường
tương đối dễ lái vì đi vùng bằng phẳng.  Nhưng ở đoạn chót, xe leo dốc cao về nơi núi  
cao, nơi dân thiểu số thường sinh sống.  Chợ Bắc Hà là chợ phiên cuối tuần của dân tộc
thiểu số.  Nơi đây, các dân Tày, H'Mong, Dao, Thái, Mèo … họp chợ để trao đổi hàng
hóa.  Ở đây, dân thiểu số trao đổi cả trâu, bò, ngựa và các gia cầm khác.  Nghe kể rằng
dân thiểu số có món ăn nổi tiếng gọi là thắng cố (thịt và lòng ngựa hầm kiểu phá lấu), nên
chúng tôi tò mò lủi vào nhà lồng chợ xem cho biết.  Mùi thum thủm của món này làm tôi
nhớ đến mùi mắm bò hóc ở xứ chùa tháp.  Đi sang hàng vật dụng và vải vóc, tôi bấm
máy chụp hình lia lịa vì màu sắc rất sặc sỡ của áo quần người dân tộc.  Người Dao mặc
áo đỏ tươi, dân Tày mặc áo xanh lam hay xanh lá cây, dân H'Mong mặc áo sắc đen …  

   Chặng cuối của hành trình, chúng tôi lên xem Cổng Trời, nơi đỉnh đèo có cột mốc
biên giới giữa hai tỉnh Lào Cai và Lai Châu.  Đứng trên đèo, du khách ngắm ánh tà
dương, xem gió lung lay đám cây cỏ cờ lau hoang dại, nhìn con đường đèo ngoằn ngoèo
dài ngun ngút.  Cảnh núi non hùng vĩ trong gió vi vu làm tôi nhớ tới bản nhạc
Đôi Mắt
Người Sơn Tây
của nhạc sĩ Phạm Đình Chương, phổ từ thơ của tướng Quang Dũng viết
trong thời chinh chiến:

    Đôi mắt Người Sơn Tây
    U uẩn chiều luân lạc
    Buồn viễn xứ khôn khuây,
    Buồn viễn xứ khôn khuây
    Em hãy cùng ta mơ
    Mơ một ngày đất mẹ
    Ngày bóng dáng quê hương
    Đường hoa khô ráo lệ …

   Về lại Sàigòn, khi nghe ca sĩ Đức Tuấn hát bản nhạc này ở phòng trà ca nhạc, tôi có
nhiều cảm xúc dạt dào hơn xưa vì dường như mình đã có chút giây phút trở về với
không gian lẫn thời gian lịch sử gắn liền với bài hát này.       

   Chuyến du lịch dã ngoại của chúng tôi còn nhiều điều thú vị, không thể ghi lại hết lên
trang ký sự này.  Trăm nghe không bằng mắt thấy, nếu bạn đọc có cùng sở thích ngao
du sơn thủy, và đặc biệt muốn tìm hiểu văn hoá của dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc,
Sapa là một trong những nơi nên viếng thăm, đẹp nhất khi vào mùa Xuân của đất trời …


    Nguyễn Tăng Minh
                                                          California, Tháng 12/2007